1946 yılında kumlan ve 1947'de bakanlar kumlu kararıyla "kamu yararına çalışan dernek" kapsamına alınan, Bursa'daki tarihsel yapıların korunmasını, onarılmasını ve yaşatılmasını amaçlayan dernek.

Öğretmen, tarih araştırmacısı ve yazar Kâzım Baykal'la Bursa Müzesi müdür yardımcısı Vecdi Kalyoncuoğlu'nun girişimleriyle, o sıralarda işlevini yitirmiş durumdaki Tarih Sevenler Kurumu'nun yerine kuruldu. îlk genel kurulunu Bursa Halkevi salonunda 26 Şubat 1946 günü gerçekleştiren Kurum'un tüzüğünde yazılı sıraya göre on kurucusu: Abdülkadir Keskin (vali muavini), Hilmi Erözden (öğretmen), Hulusi Köymen (avukat), Kâzım Baykal (felsefe öğretmeni), Ahmet Muhtar Aykut (öğretmen), Hüseyin Kocabaş (tüccar), Rıza İlova (tüccar), Necip Kartalkaya (emekli yarbay), Vecdi Kalyoncuoğlu (Bursa Müzesi müdür muavini), Neşet Köseoğlu (Bursa Müzesi müdürü).
Üye ödentileri ve bağışlarla etkinliklerini sürdüren Kurum, Haşini Işcan'dan başlayarak Hilmi İncesulu, Cahit Ortaç ve İhsan Sabri Çağlayangil gibi valilerin destek ve yardımlarıyla Bursa'da bulunan tarihsel değeri yüksek çok sayıda yapının onarım ya da restorasyonunu sağladı, bu çalışmalarıyla ilgili on altı broşür yayımladı.
Kurum tarafından 1996 yılına değin onarımı yaptırılan tarihsel yapılardan önemlileri: Timurtaş Paşa (Sarı) Türbesi, İsa Bey Camisi, Azep Bey Mescidi, İsmail Hakkı Tekkesi, Süleyman Çelebi Türbesi, Hacılar Camisi, Hoca Alizâde Camisi, Maksem Camisi, Bedrettin Camisi, Zeyniler Camisi, Hamza Bey Camisi, Hudavendigâr Camisi, Alaattin Camisi, Veled-i Saray Camisi, İznik Yeşil Cami minaresi, Akbıyık Camisi, Simkeş Mescidi vb...

Raif Kaplanoğlu