Bursa Büyükşehir Belediye binasının yanında bulunan bu cami, 1339 yılında II. Osmanlı Sultanı Orhan Bey tarafından yaptırılmıştır.

Osmanlı Devleti'nin ilk devir yapılarından, "Ters T" planlı camiler içinde en  belirgin yapılardan biridir. Kanatlı camiler olarak da anılan bu camilerin kanatlarında çeşitli dervişlerin barınağı olduğu savunulur.

Yığma taş, kesme taş ve tuğla ile örülmüş olan caminin üzerinde ard arda iki kubbe bulunur. Ortadaki kubbenin iki yanında daha ufak iki kubbe bulunur. Caminin girişinde üçü kubbeli beş son cemaat bölümü bulunur.

Karamanoğlu Mehmed'in Bursa'yı işgali sırasında büyük ölçüde tahrip gören yapı, Sultan Mehmed döneminde, Vezir Bayezıd Paşa tarafından tekrar onarılarak ibadete açılmıştır.

Caminin çeşitli cephelerinde, belli bir düzene uyulmaksızın tuğla ve taş süslemeler kullanılmıştır. Yapıda, Bizans sütun ve sütun başlıkları gibi devşirme malzemenin yer alması, yapıya arkaik bir hava verir. Yapıda yer alan motifler son derece sadedir. Cami, 1576 yılında genişletilmiştir. 16. yüzyılın en güzel alçı süslemelerinin yer aldığı mihrap, ne yazık ki bugün, zemin kotunun yükseltilmesi nedeniyle tahrip görmüştür. Caminin Atatürk Caddesi'ne bakan alanının zemin kotu mutlaka düşürülmelidir. Aksi taktirde cami nem nedeniyle daha büyük tahrip görebilir.

Orhan Camii yanında, daha doğrusu Orhan külliyesinde olması gereken imaret, zaviye ve mektepten bugün bir eser yoktur.

Şadıvanın yanında Bursa'nın en eski çınarlarından biri bulunur. Eskici Baba Çınarı adı verilen bu ağacın çevresi 9,80 metredir.

(WİLDE (1909) s.11; BAYKAL (1950) s.102; VAKIFLAR (1983)III. s.148; YALMAN (1984) s.79; MİRAT-I BURSA (1905) s.24; MEHMED ZİYA (1910) s.17; MANTRAN (1954) s.90; DEMİRİZ (1979) s.301-306;  DAĞLIOĞLU "Onaltıncı Asırda Bursa" Bursa 1940, s.8; İBNÜL SEZAİ (1890) s.20; AYVERDİ I. (1966) s.61-90; GABRİEL (1958) s.46-49 ; A.Gabriel, Bursa'da Murad I. Cami ve Osmanlı Mimarisinin Menşei Meselesi VAKIFLAR II. (1942) s.37-43; H.Hüsameddin, Orhan bey Vakfiyesi T.T.E.M. sayı:17(94) 1926 s.284-301; E.H.Ayverdi, Bursa Orhangazi Camii ve Osmanlı Mimarisinin Menşei Meselesi VAKIFLAR II. ist.1965; S.Eyice, Bursa'da Osman ve Oran Gazi Türbeleri, VAKIFLAR V. Ank. 1962, den ayrı basım; HOCA SADETTİN, C.I, 77)

Raif Kaplanoğlu