Bursa'nın eski ilçelerinden biri

İlçe/kazanın adı, Kete/Kite olarak da anılır. Yabancı bir kelime olup anlamını belirleyemedik. Ancak, Bergama civarında Ketos'ların yaşadığı bilinmektedir. Anlamı ise olasılıkla ‘ıri-bü­yük'tür. Belki de bu köyü kuranlar bu bölgeden gelen kişilerdi. Köylülere göre ise, kat kat bir kalesi bu­lunduğu için Kite adını aldığı söylenmektedir. Ancak bu kasabanın kuruluşu Roma dönemine kadar inmektedir. Romalılar, Mora yarıma­dasını ele geçirdikleri zaman, bu yarımadadaki Kite adlı kentten göç ettirdik­leri kişileri, bu köyün bulunduğu yere yerleştirmişler. Köye de, Yunanistan'dan göç ettirdikleri kentin eski adı olan Kite adını vermişler. Kalenin kalıntıları halen durmaktadır. Kuruluş döneminde Kite’de güçlü bir tekfur vardı. 1308 yılındaki Tekfurlar Savaşında Adranos, Madenos, Kete, Kestel tekfurları Bursa hakiminden aldıkları emir üzerine Osman ile savaşa tutuştular. Bu savaşta Kestel tekfuru öldü. Kete kumandanı da Ulubat’a kaçtı. Ancak yeğeninin ölümünden sorumlu tuttuğu Kete Tekfurunu kaleden istedi ve aldı. Bu tarihte Kete bölgesi Osmanlıların eline geçti. Bursa'dan önce Türklerin eline geçmişti. Osmanlılar köyü fethettiği yıllarda Gemlik ve Mudanya arasında bulunan Kete, Osmanlı Devleti’nin ilk yıllarından XIX. yüzyıla dek bölgenin en büyük kentlerinden biri olma özelliğini sürdürmüştür. XV-XVI. yüzyıllarda, Gemlik ve Mudanya Kite'ye bağlı birer köy idi. Kete/Ürünlü ise güçlü bir kaza/ilçe merkezi idi. XIX. yüzyılda köye dönüşmüştür. Köyde büyük ölçüde Rum yaşamaktaydı. 1530 tarihli tahrir defterine göre Kite’de 27’si Müslim, 35’i Hıristiyan toplam 62 hane yaşamaktaydı. 1659 yılındaki bir kadı sicilinde, köyde toplanan cizye vergilerinde usulsüzlük yapıldığına ilişkin şikâyet kayıtları vardır. Tahrir defterleri ve kadı sicillerinden Çelebi Sultan Mehmet’in vakıf köyü olduğu anlaşılmaktadır. Köyün yanında Maden deresi adıyla anılan bir yer­den gümüş madeni çıkarılmaktaymış. Yeşil Camii’nin vakıf köyüdür. 1895 ve 1908 Yıllığı’na göre Bursa'ya bağlı bir köy olup, 58 hane yaşıyordu. 1927 yılında 55 ev, 241 nüfus bulunan köy, 1987 yılında alınan bir karar ile Büyükşehir Belediye sınırları içine alınıp mahalle olmuştur. Bugünkü adı Ürünlü'dür. Zamanla küçülen köy, Görükle bucağına bağlıdır. Köyde yerliler ile 1924 yılında Yunanistan'dan gelen Pomak göçmenleri yaşamaktadır. Çevresi geniş bir yeşil alan olun Ürünlü, doğal çevre olarak koruma altına alınmıştır. Ufak bir tarihi hamamı olup, faal değildir. Bugün Nilüfer ilçesine bağlı bir mahalledir.

Raif Kaplanoğlu