Bursa'nın eski mahallelerinden biri idi

Kayan'da, Tekel binasının kuzeyin­deki bölgededir. Mahallenin adına en eski, Bursa Kadı Sicilleri'ndeki 1463 yılı kayıtlarında rastladık. İshakoğlu anlamına gelen mahallenin adı, Ebuishak Mescidi’n­den gelmektedir. Ebuishakiye olarak da anılan mahalledeki mescidi, Yıldırım Bayezit, büyük şeyhlerden Ebu İshak Kazerunu (Öl. 1306) adına yaptırmıştır. Mescit, 1480 yılında Fatih tarafından yenilemiş. Mahallede ayrıca, aynı adlı bir zaviye vardı. Bu zaviyenin şeyhlerinden Seyyit Nizam çok ünlendiği için, bazen Seyyitali Nizam olarak da anılmıştır. Hammer bu tekkenin dervişlerinin, Ebuishak Dervişleri olarak anıldığını yazar. Nitekim 1530 tarihli tahrir defterinde de Cemaati Dervişami Ebuishak olarak geçmek­tedir. Mescit ve tekke için Şile, Tuzla, (Gemlik) Ereğlice köyleri vakıf olarak veril­miştir. Mescide ayrıca imaret gibi yapılar eklenerek bir külliye oluşturulmuştur. Bugün bu külliyeden sadece mescit ile türbe kalmıştır. 1530 tarihli tahrir defterine göre mahallede 39 hane yaşamaktaydı. 1608 yılında Kalenderoğlu işgalinde mahalle ve civarı isyancılar tarafından yakılmıştır. 1765 yılında çıkan yangında da mahalle büyük ölçüde yan­mıştır. 1924 yılında nüfusu azaldığı için Yiğitköhne, Kızyakub ve Ahmetdai Mahallesi ile birlikte bir muhtarlığa bağlanmıştır. Mahallede, Kadiri tarikatına bağlı bir dergâh vardı. Hasan Dergâhı denilen bu tekkede bir de türbe vardı. Dergâhın süslemeleri çok güzelmiş. 1950'li yıllara kadar Ebuishak ve İshakoğlu olarak varlığını sürdü­ren mahalle bugün sadece Kayan'da bir sokaktır. Hatta Absak olarak anılan sokak, Ebishak adından galattır. Mahallede bulunan Celvetiye tarikatına bağlı Kayguluzade Tekkesi, Cumhuriyet dönemine kadar varlığını korumuştu.

Raif Kaplanoğlu