İşçinin katili sendikacı!

 Bursa’daki işçi direnişi, 1976 yılından günümüze Bursa’da işçi hareketlerini hatırlattı.

İşçinin katili sendikacı!
- A +

 

Tarih araştırmacısı Raif Kaplanoğlu’nun “Bursa’da Emek ve İşçi Hareketleri” kitabına göre Bursa’da sanayileşmeyle birlikte başlayan sendikal yaşamda günümüze kadar yaşanan başlıca olaylar şöyle:

16 Haziran 1976: Renault Fabrikası’nda sendika kavgası yaşandı. Türk-İş’li sendika ile DİSK’li sendikalar arasında gerçekleşen çatışmada 8 kişi yaralandı.

1 Temmuz 1976: Tofaş’ta kanlı olaylar yaşandı. Türk-Metal ve Maden-İş Sendikası’na bağlı işçiler arasında çıkan olaylarda bir işçi öldü, iki işçi ağır yaralandı. Tofaş Fabrikası önünde Türk-Metal Sendikası’na ait bir araçtan ateş edilerek Muammer Çetinbaş adlı işçinin ölümü üzerine çıkan olaylarda, Türk- Metal Sendikası’na ait 4, Maden-İş Sendikası’na ait 18 işçi gözaltına alındı. 10 kişi de aranıyordu.

2 Temmuz 1976: Tofaş Fabrikası önünde işçinin öldürülmesi nedeniyle 13 fabrikada işçiler üretimi durdurdu.

19 Eylül 1976: DİSK’e bağlı Maden-İş ve Tekstil sendikalarına üye işçilerin yaptıkları direnişte 32 işçi gözaltına alındı.

20 Kasım 1976: 1 Temmuz 1976 tarihinde Tofaş Fabrikası önünde öldürülen Muammer Çetinbaş adlı işçiyi öldürmekten sanık Türk-Metal Sendikası Bursa Şube Başkanı Baki Yeşiloğlu teslim oldu.

15 Ocak 1990: Tofaş Fabrikası işçisi, toplu sözleşmeden memnun kalmadığı için Türk Metal Sendikası’nı bastı. İşçiler sendikacılara tepki göstererek “bizi sattınız!” diye tepki gösterdi.

24 Ocak 1990: Tofaş ve Renault Fabrikası’ndaki işçiler, yapılan sözleşmeden memnun olmayınca Türk Metal Sendikası Bursa Şubesi’ne giderek tepkilerini dile getirdiler.

26 Aralık 1990: Ülke genelinde 230 işyerinde 135 bin metal işçisi greve çıktı. Bursa bölgesinde de 26 işyerinde toplam 20 bin işçi greve başladı. Bursa’da da çok sayıda fabrikadaki işçiler greve çıktı. Bursa bölgesinde greve çıkan işyerleri şöyleydi: Türk Metal’e bağlı işyerleri: Tofaş (5.418), Oyak Renault (3.776), Bayraktarlar (295), Beltan Yedek Parça (193), Karsan, Burçelik (75), Burçelik Döküm (111). Coşkunöz Metal (190), Coşkunöz (158), Eltim Gaz Musluğu (182), İdaş Döşeme (63), Mako (689), Matay Otomotiv (90), Gramer Koltuk (184), SKT Yedek Parça (272), SKT (129). Transtürk Fren (275), Valeo-Transtürk (152), Teknik Malzeme (284), Türk Demirdöküm (362), Robert Bosch (467), Borusan (850), Döktaş (770). Otomobil-İş’e bağlı işyerleri: Asil Çelik (800), Türk Siemens (1.200), Eltem (160), Çimtaş (100). Sabah ilk olarak yaklaşık 4 bin işçinin çalıştığı Oyak Renault Otomobil Fabrikası’nda greve çıkıldı. Buradaki konuşmalardan sonra 3 bin dolayında işçi kortej oluşturarak, Bursa-Yalova yolu üzerindeki Tofaş Otomobil Fabrikası'na gitmek için yola çıktı. Ancak Fethiye-İhsaniye kavşağında polis barikatıyla karşılaşan işçiler, bir süre tartıştıktan sonra yürüyüşten vazgeçti. Tofaş Fabrikası’nda da büyük bir kalabalık oluşturan işçiler greve çıkarken, yakındaki Bursa-Yalova yolundan geçen ANAP seçim otobüsünü görünce, aleyhte tezahürat yaptı. 3 günlük grev sonunda 2.143 otomobil üretilmedi.

3 Aralık 1992: Grev kararı alınan ya da almaya hazırlanan işkollarında durum şöyleydi: Metal işkolunda; Türk Metal İş, Özçelik-İş ve Otomobil-İş sendikalarıyla Madeni Eşya Sanayicileri Sendikası (MESS) arasında sürdürülen toplu iş özleşmesi görüşmeleri kapandı. Türk Metal Sendikası’na bağlı yaklaşık 200 işyerinde 75 bin işçi için grev kararı alındı. Türk Metal’in grev kararı aldığı işyerleri arasında Türkiye'nin en büyük fabrikaları Oyak-Renault ve Tofaş da bulunmaktaydı. Özçelik-İş Sendikası ile Otomobil-İş Sendikası da grev kararını gün içinde aldı. Bu sendikalara bağlı fabrikalar arasında da Asil Çelik ve Siemens gibi Bursa’nın önemli tesisleri vardı. Bu iki sendikanın grev kararı alacağı işyeri 100'ü, işçi sayısı da 25 bini buluyordu. Tekstil sektöründe; Türk-İş’e bağlı Teksif Sendikası 119 tekstil işyerinde çalışan yaklaşık 47 bin 188 işçi için grev kararı aldı. 24 işyerinde çalışan 10 bin işçi için de önümüzdeki günlerde bu kararın alınması bekleniyor. Grev kararı alınan işyerleri arasında Bursa’nın önemli işletmelerinden İpekiş Fabrikası da bulunmaktaydı. Bursa’da ise metal ve tekstil sektöründeki 29 fabrikada, 20 bin işçi greve çıkacak. Ancak grev kararları askıya asıldı.

18 Eylül 1998: Yapılan sözleşmede, sendikalarının kendilerini sattığını düşünen metal işçileri sendikalarından istifa etmeye başladı. Tofaş ve Renault fabrikalarındaki işçiler 12 Eylül sonrasındaki en büyük eylemini yaptı. Türkiye genelinde 75 bin, Bursa’da 16.500 üyesi bulunan Türk-Metal Sendikası, yüzde 43 zam öngören sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkan tepkiler nedeniyle eridi. İşçiler Teknik Malzeme, Mako, Valeo, Bosch fabrikalarında sendika değiştirmelerine karşı işverenlerin baskısı nedeniyle kitlesel eylemler yapıldı. Bu fabrikalardaki işçiler de kitlesel olarak Türk-Metal Sendikası’ndan istifa etti.  Bursa–Yalova yolunu trafiğe kapattı.

21 Eylül 1998: Türk-Metal Sendikası’ndan istifa eden işçiler kitlesel olarak noterde eylem yaptı. Coşkunöz işçileri de istifa eylemine katıldı.

28 Eylül 1998: Türk Metal Sendikası’na tepki olarak; Renault Fabrikası’ndaki 3.200 işçinin 2.700’ü, Tofaş’tan 2.200 işçi sendikadan istifa etti. Ardından Döktaş, Bosch ve Delphi Packard işçileri de sendikadan istifa etti. İşçiler, sendikanın yaptığı sözleşmeyi eylemlerle protesto etti.

29 Eylül 1998: Oyak Renault ve Döktaş işçilerinin bir kısmı DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası’na geçti. Döktaş’dan 300 işçi istifa etti. Renault Fabrikası, Türk Metal Sendikası’ndan istifa edip DİSK’e geçen 60 işçi işten atıldı.

Yorum Ekle

İlgili Haberler