Phokaia...


Phokaia...



Kent Antik Çağda bir İyon yerleşimi olarak ortaya çıktığında denizde yaşayan foklardan dolayı Phokaia adını almış, günümüze Foça olarak gelmiştir.

Phokaia, Aiollar tarafından milattan önce 11. yüzyılda kuruldu. O zamanlarda en önemli İyonya'nın yerleşim yerlerinden biri olan Phokaia'de İyon yerleşimi milattan önce 9. yüzyıl da başlamıştır. Tarihte usta denizci olarak bilinen Phokaialılar, ayrıca mühendislikteki gelişmişlikleri ve başarıları ile Ege, Akdeniz ve Karadeniz'e de birçok sayıda koloni kurmuşlardır. Foçalılar'ın tarihte bilinen kurmuş olduğu önemli kolonilerden bazıları: Karadeniz'deki Amysos yani Samsun; Çanakkale Boğazı'ndaki Lampsakos yani Lapseki; Midilli Adası'nda Methymna yani Molyvoz.

Ayrıca Phokaialılar İyonya'da, doğal altın-gümüş karışımı kullanarak "elektron" sikkeyi tarihte ilk defa bastıranlardan biri olarak bilinmektedir. Elbette bu medeni ilerleme o zamanın birçok uygarlıklarını da etkilemiş ve onları Anadolu'ya çekmiştir. Cenevizliler şimdiki Yenifoça'yı ilk kuranlardandır.

1300’lü yıllarda hemen hemen bütün Anadolu Türklerin eline geçtiğinde, İznik, İzmit, Bursa, Sardes, Manisa, Karadeniz Ereğlisi, İzmir ve Foça gibi kentlerde Türkler için önem kazanmaya başlamıştı.

Osmanlı Sultanı I. Bayezit döneminde Saruhan, Menteşe, Aydın beylikleri Osmanlı Devleti’ne katıldıysa da 1402 Ankara savaşında I. Bayezit’i yenen Timur, İzmir’i işgal ederek, Foça’yı ve Khios’u haraca bağladı. 15. yüzyılda güçlenen Osmanlı Devleti, Kaptan-ı Derya Yunus Paşa yönetimindeki Osmanlı Donanması ile 1455 yılında Yeni Foça’yı ve Foça’yı Osmanlı topraklarına kattı. Fatih Sultan Mehmet de Foça’yı Manisa eyaletine dahil etti.

Bu gibi medeniyetlere ve topluluklara merkez oluşturduğu için Foça önemli bir arkeolojik merkez haline gelmişti. 1953 yılında başlayıp ve günümüze kadar aralıksız devam edip gelen kazılarda, Helenistik döneminden kalan tiyatro, Athena Tapınağı ve Kutsal Alanı, Kibele'ye ait olduğu düşünülen Liman Kutsal Alanı ile Foça'nın 7 km doğusundaki "Taş Ev" olarak bilinen Pers Anıt Mezarı ortaya çıkarılmıştır. Bahse konu Pers Anıtı; bölgeyi milattan önce 492 yılında istila eden Ahamenid-Pers Ordusu komutanları için bir anıt olarak yapılmıştı, daha sonra mezar, ağıl, gözetleme noktası, mola yeri gibi amaçlar için kullanılmıştı. Anıt; Anadolu' da bulunan ender Pers yapılarından birisidir.

Foça pek çok tarihi ve turistik yerlere sahip. Osmanlı döneminden kalma 1455 tarihli Fatih Sultan Mehmet'in yaptırdığı ve Kanuni Sultan Süleyman'ın tekrar inşa ettirdiği Foça Fatih Camii ve Foça Kayalar Camii bunlar arasındadır.

Homeros'un bahsettiği Siren Kayalıkları Foça'da yer almaktadır. Ona göre oradan gecen denizciler için bu kayalıklar birçok rivayetlere konu olmuştur çünkü Foça kıyıları irili ufaklı birçok adanın serpilmiş görüntüsüne sahiptir.

Foça, Türk Riviera'sı olarak bilinen Mersin, Antalya dan başlayıp İzmir'e kadar uzanan bölgenin içinde bulunmaktadır. Bu da birçok yerli ve yabancı turistler için onu mavi tur ve diğer gezilere durak yapmakta. Foça'nın denizi çok berrak ve temizdir ve halka açık plajı bulunmakta.

Ayrıca Akdeniz fokları kentte her yıl yaz aylarında düzenlenen festivallerin de önemli bir sembolü haline gelmiştir. Bu sevimli Foça fokuna 1996 yılında özel hatıra parası bile bastırmış.

Soylarını tükenmekte olan foklar için Foça'da korumak amacıyla devletin ve üniversitelerin araştırma merkezleri mevcutş. Avlanılması ise kesinlikle yasak olan fokun balıkçılar tarafından da çok defa korunulduğu bilinmekte.

İzmir’in doğal kalmış ilçelerden biri Foça, Rum ve Türk mimarisinin güzel örneklerinden olan taş evleri Ege’nin mavi sularına yarenlik etmekte yüz yıllardır. Sadece yaz değil kış aylarında da yerli ve yabancı turistler için bir tatil beldesi.

Fransa’nın sembolü olan “Horoz” Foça’dan gitme bunu biliyor muydunuz? Onlar bunu kabul etmese de tarihi kayıtlar böyle demiyor. Foça’nın (Phokaia) tarihte bilinen ismi, yüzlerce yıl önce Phokaialılar, yani Foça’nın eski sakinleri tahtadan horoz heykellerini meclislerine, tapınaklarına ve gemilerinin burunlarına koyarlarmış. Phokaialilerin sembolü horozmuş. Diriliğin ve erken uyanışın sembolü horoz! Bugünkü Marsilya Phokaialılar tarafından kurulmuştur. Marsilya limanında, liman binasında oturduğunuz bu şehir ve liman M.Ö. 600 yılında Phokaialılar tarafından kurulmuştur diye bir tabela yer almaktadır. Horoz sembolü de bu şekilde Foça’dan Fransa’ya taşınmış olmuş.

Foça, adeta doğal bir terapi merkezi. Nefis havası, tertemiz denizi ve Ege'nin sağlıklı yemekleri.       Foça mutfağı, Batı Anadolu ve Ege adalarının sağlıklı yemeklerinden izler taşıyor. Bin bir çeşit ot Foça mutfağında ağırlığı oluşturuyor. Enginar, rezene, arapsaçı, turpotu, ısırganotu ve ebegümeciyle yapılan nefis zeytinyağlı yemekler, mezeler ve salatalar Foça ve çevresinde yetişen yabani otlardan birkaçı. Ayrıca Foça mutfağında balığın, deniz ürünlerinin ve bunlarla yapılan çeşitli yemeklerin de çok önemli yeri var. Yoğurtlu balık, balık çorbası, kalamar dolması, balık dolması ve balık paçası mutlaka tatmanız gereken lezzetlerden. Tabii bu güzel yemeklerin üzerine birde dibek kahvesi içmek icap eder. Ancak onu da yerinde için derim, yapıldığı yer Kozbeyli Köyü. Bu köy Yeni Foça ile İzmir yolu arasında son derece sevimli bir yer. Köy meydanındaki kahvede bu eşsiz lezzeti tadabilirsiniz.

Ege’nin mavi sularına arkadaşlık eden taş evleri, Phokaialılar efsaneleri ve sağlıklı yemekleri ile Foça sizleri bekliyor.