Çocuk sporcularda spora katılım öncesi değerlendirmeler


Spor öncesi değerlendirme sürecinde kalp-dolaşım ve kas-iskelet sistemi başta olmak üzere solunum sistemi ve mide-barsak sistemi üzerinde odaklanılır.



Çocukların spora azami güvenli şekilde katılabilmeleri için ilk spora başlarken veya sezon önceleri fiziksel değerlendirmeleri yapılmaktadır. Çocuklar düzenli olarak hekim kontrolünden geçmedikleri için spor öncesi değerlendirme çocuk sporcuların %30 ile %78’ i için ilk ve tek kapsamlı muayene anlamını taşır.

Spora katılım öncesi değerlendirmeler yasal sorumlulukları yerine getirmek, antrenörlere sporcuların sezona kabul edilebilir belli bir sağlık ve performans seviyesinde başlayacakları şeklindeki bazı güvenceleri vermek ve ileride olabilecek yaralanmaları belirleme ve önleme açısından gereklidir. Ailenin, sporcunun ve kulübün bakış açısına göre spora katılım öncesi değerlendirmelerin hedefleri farklılık gösterir. Kulüpler, sağlıklı bir sporcuyu transfer edip ondan sözleşme süresince en fazla verimi almayı ve aileler de çocuklarının sağlığını ve güvenliği garantiye almayı hedeflerken, sporcular ise hızlıca ellerindeki belgelerin imzalanıp bir an önce arkadaşları ile spor yapabilmeyi düşünürler. Spordan men edilme endişesi taşıdıkları için sporcuların spora katılım öncesi değerlendirmelerine bakışları genellikle olumsuzdur. Oysaki araştırmalar sporcuların %1.9 oranında spordan men edildiğini ve %11.9 oranında da ilave tetkikler yapıldıktan sonra spora katılıma izin verildiğini göstermektedir.

Spora katılım öncesi değerlendirmeler için en uygun zaman sezon başlamadan önceki 3-4 haftalık dönemdir. Bu şekilde olası bir tıbbi problem veya kas-iskelet sistemi yaralanması tespit edildiğinde onun ileri araştırması ve tedavisi yoluna gidilebilir ve sezona hazır başlanabilir.

Bu değerlendirmelerin temel amaçları arasında;

·       Çocuğun spora güvenli şekilde katılabilmesini sağlamak,

·       Spor sırasında yaşamı tehlikeye atacak veya ani ölüme yol açabilecek riskleri taşıyan tıbbi durumları tespit etmek (doğuştan kalp rahatsızlıkları gibi),

·       Spor öncesi veya sırasında tedavi planı gerektiren durumları belirlemek (yüksek tansiyon gibi),

·       Önceki kas-iskelet sistemi yaralanmasını belirlemek ve tedavisini yapmak,

·       Spor yaralanmasına yol açabilecek durumları ortaya koymak ve

·       Sportif performansa olumsuz etki yapabilecek durumları belirlemek ve tedavi etmek (egzersize bağlı astım gibi) vardır.

Yapılan bir araştırmada profesyonel düzeyde spor yapan gençlerde spora katılım öncesi değerlendirmeler ile spora bağlı ani ölümün %89 oranında azaltılabileceği gösterilmiştir.

Spor öncesi değerlendirme sürecinde kalp-dolaşım ve kas-iskelet sistemi başta olmak üzere solunum sistemi ve mide-barsak sistemi üzerinde odaklanılır. Sporcuya kritik olarak nitelendirilen önemli bir takım sorular sorulur, muayenesi yapılır ve EKG tetkiki istenir. Bu değerlendirmede bir problem görülmediğinde spora katılıma izin verilir. Bir sorunla karşılaşıldığında ise onunla ilgili ileri tetkikler istenir.

Kalp-dolaşım ve kas-iskelet sistemi ile ilgili sorunların %63-74 oranında ortaya konmasında tek başına yeterli olan tıbbi sorgulamaya ait kritik soru örnekleri arasında aşağıdakiler verilebilir:

·       Ailede 50 yaşından genç kişilerde kalp problemi ve/veya ani ölüm varlığı

·       Ailede şeker hastalığı varlığı

·       Spor sırasında veya sonrasında baygınlık

·       Spor sırasında göğüs bölgesinde huzursuzluk, ağrı, basınç

·       Spor sırasında çarpıntı

·       Spor sırasında nefes darlığı

·       Tek organ varlığı